Tarihi ve Kültürel Mirasın Merkezi: Sivrihisar

Kadim Bir Coğrafyanın İzleri

Eskişehir ilinin yüzölçümü bakımından en büyük ilçesi olan Sivrihisar, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış stratejik bir merkezdir. İlçenin yerleşim geçmişi Hititler dönemine kadar uzanmaktadır. Milattan önce 700'lerde Friglerin bölgeye yerleşmesiyle gelişim gösteren ilçe, o dönemde Sallopa adıyla anılıyordu. Sivrihisar'ın yaklaşık 16 kilometre yakınında bulunan Pessinus, bölgenin en önemli kült merkezlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Özellikle Ana Tanrıça Kibele kültüyle özdeşleşen bu merkez, tarih boyunca büyük bir dini öneme sahip olmuştur. Roma döneminde askeri ve ticari değeri artan ilçe, Bizans İmparatoru Justinianos tarafından onarılarak Justinianopolis ismini almıştır.

1074 yılında Selçuklu egemenliğine giren bölge, Karahisar adını almış ve kapsamlı bir imar sürecine girmiştir. Bu dönemde inşa edilen camiler, hanlar, hamamlar ve medreseler, ilçenin bir kültür merkezi haline gelmesini sağlamıştır. 1289 yılında Osmanlı topraklarına katılan Sivrihisar, daha sonra Osman Bey tarafından kardeşi Gündüz Bey'in idaresine bırakılmıştır. 1684 yılında kaza teşkilatı kurulan ilçe, 1912 yılından bu yana Eskişehir iline bağlı olarak varlığını sürdürmektedir. Çal Dağı'nın uzantısı olan volkanik kaya kütlesinin eteğinde kurulan ilçe, gökyüzüne uzanan sivri kayalıklarıyla dikkat çeker ve ismini de bu coğrafi yapıdan alır.

Mimari ve Kültürel Zenginlikler

Sivrihisar, Anadolu'nun farklı dönemlerine ait mimari şaheserleriyle adeta bir açık hava müzesini andırır. Şehir merkezinde yer alan ve 1275 yılında Eminiddin-i Mikail tarafından yaptırılan Ulu Cami, 67 adet ağaç sütunun taşıdığı çatısıyla Anadolu'nun en büyük ahşap direkli camileri arasındadır. Caminin geometrik şekillerin ahenkli birleşimiyle oluşturulan minberi, döneminin sanat anlayışını yansıtan bir eserdir. Ayrıca 1327-1328 yılları arasında Melik Şah tarafından inşa ettirilen Alemşah Kümbeti, Hoşkadem Camii ve 1492 tarihli Kurşunlu Camii, ilçenin tarihsel dokusunu zenginleştiren diğer önemli yapılardır. 1650 yılından kalan Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi ise başarılı bir restorasyon çalışmasıyla günümüze ulaşmıştır.

İlçe sınırları içerisinde bulunan Pessinus'ta, 1967 yılından itibaren Ghent Üniversitesi tarafından kazı çalışmaları yürütülmektedir. Mabet, tiyatro, çarşı, nekropol ve mermer su kanallarının ortaya çıkarıldığı bu bölgede, özellikle Kibele tapınağı dikkat çekmektedir. MÖ 3500'lere dayanan geçmişiyle Kibele'nin büyük tapınağı, yeryüzündeki varlıkların doğurucusu olarak kabul edilen ulu ana tanrıça kültünün merkezidir. Ayrıca Anadolu'daki ilk Bakanlar Kurulu toplantısının Atatürk'ün katılımıyla gerçekleştiği Zaimağa Konağı da ilçe merkezinde yer almakta olup, restorasyon çalışmalarıyla korunmaktadır.

Nasreddin Hoca'nın İzinde ve Yerel Lezzetler

Sivrihisar, Türk halk mizahının büyük filozofu Nasreddin Hoca'nın doğum yeri olarak büyük bir gurur taşır. 1208 yılında ilçenin Hortu köyünde dünyaya gelen Hoca'nın evi, günümüzde ziyarete açıktır. Belediye tarafından sağlanan imkanlarla gezilebilen bu ev, Hoca'nın hatırasını canlı tutmaktadır. Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından mahallede temsili bir Nasreddin Hoca evi daha yaptırılmıştır. Hoca'nın doğum yerinin Sivrihisar, türbesinin ise Akşehir'de bulunması, iki ilçe arasında Hoca'yı sahiplenme konusunda tatlı bir rekabet yaratmıştır.

İlçenin zengin kültürü mutfağına da yansımıştır. Geleneksel lezzetlerin başında, un, tuz ve su ile hazırlanan hamurun, özel tavuk veya horoz suyuyla buluştuğu arabaşı çorbası gelir. Bunun yanı sıra bamya çorbası, kelem dolması, yaprak sarması, meşhur bulgur pilavı ve un helvası bölge mutfağının vazgeçilmezleridir. Dene ile hazırlanan dolmalar ve meşhur bazlama ekmeği, ziyaretçilere yöresel bir şölen sunar. Ankara, Eskişehir ve İzmir karayollarının kesişme noktasında bulunan ilçe, ulaşım kolaylığı sayesinde tarih meraklılarını ve doğa tutkunlarını ağırlamaya devam etmektedir. Kayalıkların zirvesindeki Kayasaat'e tırmanarak bölgeyi kuşbakışı izlemek, şehri keşfetmek isteyenler için eşsiz bir deneyimdir.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: Dosseman, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0